Hội thảo Bảo tàng - Cộng đồng: Quan niệm và cách tiếp cận

Sáng 23/10, Hội thảo Bảo tàng - Cộng đồng: Quan niệm và cách tiếp cận đã diễn ra tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, thu hút sự quan tâm và tham gia của nhiều nhà khoa học , cán bộ các bảo tàng. Sự kiện diễn ra nhằm mục đích chia sẻ kinh nghiệm, gợi mở những ý tưởng mới, cách làm hay để tạo thêm động lực thúc đẩy hoạt động của các bảo tàng trong nước.
Các đại biểu tham gia hội thảo
 
Hơn 50 tham luận của các nhà nghiên cứu, giảng dạy thuộc các viện nghiên cứu, trường đại học, các cơ quan quản lý văn hóa và những người làm công tác bảo tàng gửi về từ khắp cả nước. Tại hội thảo, các tham luận được chia thành 4 tiểu ban để thảo luận, tập trung vào 4 chủ đề chính là: Nghiên cứu - sưu tầm, xây dựng bộ sưu tập hiện vật; Hoạt động giáo dục; trình diễn văn hóa phi vật thể; Xây dựng và tổ chức thực hiện trưng bày ở các bảo tàng; Cộng đồng trong hoạt động Bảo tàng.
Bà Nguyễn Thị Bích Vân, Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam và ông Phạm Văn Dương, Phó Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam chủ trì tiểu ban nội dung Xây dựng và tổ chức thực hiện trưng bày ở bảo tàng. Đặc biệt, do nhận thức được tầm quan trọng của thiết kế đồ họa và khai thác công cụ này để làm tăng sự hấp dẫn và thu hút nhóm công chúng mà trưng bày hướng tới. Các đại biểu đã tập trung nhiều ý kiến thảo luận về vấn đề thiết kế đồ họa; về vị trí, vai trò của thiết kế đồ họa trong bảo tàng, Thực tế “đồ họa” trong một số bảo tàng ở Việt Nam hiện nay và những vấn đề liên quan đến sự phối hợp giữa nhóm nghiên cứu nội dung và người thiết kế đồ họa.
Bà Nguyễn Thị Bích Vân chủ trì tiểu ban thảo luận về hoạt động trưng bày
 
Tham gia hội thảo lần này, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam có 2 tham luận:
Từ kinh nghiệm gắn kết cộng đồng vào hoạt động của một số bảo tàng phương tây, bước đầu đề xuất cho các bảo tàng ở Việt Nam của Tiến sĩ Lê Thúy Hoàn, Trưởng phòng đối ngoại dự án. Tham luận đã đề cập đến những thay đổi cơ bản tác động đến nhận thức và thực tiễn hoạt động của các bảo tàng trên thế giới, từ chỗ lấy các sưu tập và các nhà giám tuyển trưng bày (curator) làm trung tâm nay bảo tàng chuyển sang lấy con người/công chúng làm trung tâm; từ chỗ bảo tàng hoạt động dựa trên nguồn ngân sách Nhà nước chuyển sang hoạt động tự chủ về ngân sách; Từ vai trò “khai sáng” chuyển sang vai trò là nơi phục vụ cộng đồng. Bảo tàng ngày nay đã và đang thay đổi về giá trị, ý nghĩa, sự kiểm soát, cách trưng bày, quyền hạn và độ xác thực. Những mối quan hệ mới giữa bảo tàng và cộng đồng đã định hướng cho hàng loạt cách tiếp cận cũng như cách trưng bày, giới thiệu bảo tàng. Công chúng dần đóng vai trò tích cực hơn, cả dưới góc độ là khách tham quan và dưới góc độ đồng giám tuyển. 
Tham luận thứ hai “Trưng bày chuyên đề có sự tham gia của cộng đồng: Thực tiễn và những vấn đề đặt ra” của tác giả Nguyễn Thị Việt Hà, chuyên viên phòng trưng bày. Tham luận đề cập đến xu hướng hoạt động của bảo tàng hiện nay từ hình thức tĩnh sang động. Tham luận đưa ra những kinh nghiệm và cách thức, hành trình đến với cộng đồng, hướng tới chủ thể của mọi giá trị văn hóa chính là con người, những nhóm cộng đồng nơi sản sinh và gìn giữ văn hóa.
Tại hội thảo, vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là cần phải làm gì và làm như thế nào để liên kết giữa bảo tàng và cộng đồng trong hoạt động bảo tàng nói riêng và trong hoạt động bảo tồn văn hóa nói chung; đưa ra cách tiếp cận cách thiết lập mạng quan hệ giữa bảo tàng và cộng đồng.
Bên cạnh đó buổi hội thảo còn chia sẻ nhiều kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm hoạt động, làm rõ những hạn chế, bất cập và xác định những thách thức mà các bảo tàng trong nước đang phải đối mặt. Từ những ý kiến của các nhà nghiên cứu - khoa học, hội thảo đã chỉ ra được nguyên nhân và đưa ra phương hướng để các bảo tàng đổi mới mạnh mẽ, toàn diện, thiết thực và gần gũi hơn với công chúng.